Một ca trực sáng của ông Trần Đại Hà,50 tuổi,nhân viên Tổ quản lý vận hành đường dây,Truyền tải điện Hà Tĩnh,bắt đầu từ lúc 7h,kéo dài đến 11h30. Nhưng từ ngày 24/5 đến nay - khi Hà Tĩnh trải qua đợt nắng nóng đỉnh điểm,có lúc gần 40 độ C - nhịp làm việc ấy bị phá vỡ. Các lệnh kiểm tra khẩn cấp xuất hiện dày đặc,chen ngang vào cả khoảng nghỉ ngắn ngủi giữa ngày.
Từ 11h đến 13h,thời điểm nắng nóng nhất ngày,dòng tải trên hệ thống điện tăng vọt theo nhu cầu làm mát của người dân. Tín hiệu cảnh báo dồn dập từ các trạm truyền về,ông Hà và đồng nghiệp ăn vội ổ bánh mì bên hành lang tuyến điện rồi tiếp tục di chuyển,không kịp trở về nhà,bỏ dở bữa trưa gia đình đã soạn sẵn.
Ngày cao điểm,công việc của ông Hà không còn là những đợt kiểm tra định kỳ theo kế hoạch mà chuyển sang trạng thái bám tuyến liên tục. Từng nhóm hai công nhân thay nhau trèo lên cột điện kiểm tra dây dẫn,chuỗi cách điện,dây lèo (đoạn dây nối),người còn lại đứng dưới ghi chép,đánh dấu. Xong một vị trí,họ lại di chuyển sang điểm kế tiếp,kéo dài hàng chục điểm trong một ngày.
Ông Trần Đại Hà (góc phải) cùng đồng nghiệp làm việc dưới công trình đường dây 500 kV,ngày 27/5. Ảnh: Đức Hùng
Từ 10h đến 14h,điện tiêu thụ mạnh nhất. Các thông số vận hành biến động liên tục,buộc người trực phải bám sát từng con số trên màn hình thiết bị phát nhiệt. "Mỗi thay đổi nhỏ đều có thể là dấu hiệu đầu tiên của sự cố đang hình thành. Chỉ cần lơ là một chút,ngay sau đó đường dây có thể trục trặc",ông Hà nói.
Những biến số ấy khiến nhịp làm việc ngoài hiện trường luôn bị đẩy vào trạng thái "căng như dây đàn". Trong 30 phút kể từ khi nhận lệnh,tổ công tác phải có mặt tại điểm sự cố,mang theo đầy đủ thiết bị để xử lý. Họ phải ở lại canh cho đến khi thông số ổn định,rồi vội vã tới điểm khác vừa phát sinh cảnh báo.
"Các thiết bị đo ghi nhận nhiệt độ,truyền dữ liệu về hệ thống truyền tải. Chỉ cần xuất hiện một điểm nhiệt tăng bất thường,quy trình xử lý lập tức được kích hoạt,từ báo cáo lên cấp trên đến chuẩn bị phương án cắt điện",ông Hà nói.
Do nhiệt độ tăng cao,lưới điện thường xuất hiện biến động khiến dây dẫn có thể giãn nở,chùng xuống. Tại các đoạn đi qua khu dân cư,khoảng cách an toàn với mặt đất vì thế bị thu hẹp,tiềm ẩn nguy cơ nếu không được kiểm soát kịp thời. Điều này buộc tổ công tác không chỉ bám theo cảnh báo từ hệ thống mà còn trực tiếp kiểm tra từng vị trí,đo đạc lại khoảng cách và rà soát kỹ để bảo đảm an toàn.
"Mỗi điểm mình đi qua không chỉ là khắc phục trước mắt mà còn ngăn ngừa nguy cơ phía sau",ông Hà nói và cho hay chỉ cần một sai lệch nhỏ trong điều kiện nắng nóng cực đoan như hiện nay cũng có thể ảnh hưởng đến an toàn của nhiều hộ dân.
Vì vậy,không ít lần công nhân phải ở lại lâu hơn trên các cột điện - nơi cái nóng không chỉ từ mặt trời mà còn hắt lên từ dây dẫn và kim loại xung quanh. Trên cao hàng chục mét không khí như bị nén lại,ngột ngạt và bỏng rát hơn nhiều so với dưới đất. Mỗi ca làm việc kéo dài 4-5 tiếng liên tục,nghỉ vài phút dưới tấm bạt che tạm rồi công nhân lại thay phiên,gần như không có khoảng dừng trọn vẹn.
"Nắng nóng không phải lý do để chậm trễ",ông Hà nói,ví dòng điện như mạch máu trong cơ thể,phải luôn thông suốt nên hễ có bất thường cần xử lý ngay.
Công nhân Truyền tải điện Hà Tĩnh kiểm tra thiết bị,soi phát nhiệt vào những thời điểm nắng nóng gay gắt nhất ngày. Ảnh: Đức Hùng
Trong cao điểm nắng nóng ở miền Trung,hệ thống điện tại Nghệ An chịu áp lực lớn khi nhiệt độ có hôm lên tới 41 độ C,đẩy nhu cầu tiêu thụ tăng vọt. Ngày 25/5,sản lượng điện thương phẩm toàn Công ty Điện lực Nghệ An đạt 23,7 triệu kWh,công suất cực đại chạm mốc 1.246 MW,liên tiếp vượt đỉnh của năm 2025.
Anh Trịnh Văn Hòa,48 tuổi,phụ trách quản lý vận hành Đội Quản lý Điện lực khu vực Quỳnh Lưu,cho biết gần như không có khái niệm giờ làm việc cố định trong năm ngày qua. Đơn vị duy trì cán bộ,công nhân trực từ sáng đến xuyên đêm để phục vụ 74.000 khách hàng thuộc 7 xã. Anh em chạy liên tục để khắc phục sự cố mất điện. Bán kính di chuyển 20 km,có điểm xa hơn phải mất 30-40 phút mới đến nơi.
Áp lực dồn dập nhất vào khoảng 11h-15h,khi phụ tải tăng mạnh. Nhiều trường hợp điện vừa được cấp lại thì xảy ra quá tải cục bộ,buộc anh Hòa cùng đồng nghiệp phải quay lại. Từ 18h trở đi,điện thoại dồn dập hàng chục cuộc gọi. Các tổ vừa xử lý sự cố,vừa hướng dẫn từ xa,di chuyển liên tục giữa các điểm mất điện,gần như không có khoảng nghỉ.
Ba hôm trước,nhóm anh Hòa thức trắng đêm khi xảy ra sự cố điện tại xã Quỳnh Sơn (huyện Quỳnh Lưu cũ). Khoảng 21h30 ngày 25/5,máy biến áp ở khu vực này phát nhiệt,nguy cơ quá tải,ảnh hưởng 150 khách hàng. Anh Hòa cùng 5 người trong tổ công tác mang theo dụng cụ tới tháo dỡ thiết bị tại hiện trường.
Công nhân Điện lực Quỳnh Lưu xuyên đêm xử lý sự cố ở xã Quỳnh Sơn,rạng sáng 26/5. Ảnh: Hùng Lê
Công việc kéo dài đến 2h sáng hôm sau. 6 công nhân soi đèn tháo từng con ốc,nhấc phần ruột máy biến áp lên kiểm tra rồi lắp lại trong điều kiện nóng bức,ánh sáng hạn chế. "Nhiều anh em trước đó chưa ăn tối,phải vừa làm vừa tranh thủ ăn. Cũng vui là có người dân mang nước ra tận nơi,đứng lại động viên",anh Hòa kể.
Rời hiện trường lúc gần 3h,nhóm không về nhà mà quay lại công ty. Mọi người chợp mắt 1-2 tiếng để hồi sức,trước khi bước vào ca trực của ngày mới.
Ông Trần Đình Tú,Đội trưởng Quản lý Điện lực Khu vực Quỳnh Lưu,cho biết trong cao điểm nắng nóng,anh em ngành điện đều đang gồng mình. Từ ca trực 8 tiếng,nhiều người chuyển sang ứng trực 24/24h,có sự cố là lên đường. Áp lực không chỉ ở khối lượng công việc mà còn ở trách nhiệm đảm bảo dòng điện an toàn cho khách hàng.
Lãnh đạo ngành điện mong người dân chia sẻ,sử dụng điện hợp lý trong những ngày nắng nóng. Mỗi gia đình nên tắt bớt thiết bị không cần thiết,hạn chế dùng nhiều thiết bị điện vào giờ cao điểm để giảm áp lực chung cho hệ thống. Các thiết bị làm mát nên cài từ 26 độ C trở lên để tiết kiệm điện và đảm bảo hiệu quả.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia,khu vực từ Thanh Hóa đến Huế ngày 28/5 vẫn duy trì nắng nóng gay gắt,nhiệt độ phổ biến 37-39 độ C,có nơi trên 39 độ. Duyên hải Nam Trung Bộ dao động 36-38 độ C. Từ ngày 30/5,nắng nóng diện rộng cũng kết thúc tại khu vực từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đăk Lăk.
Cơ quan khí tượng lưu ý nhiệt độ thực tế ngoài trời có thể cao hơn 2-4 độ C so với nhiệt độ đo trong lều khí tượng,đặc biệt tại các khu vực nhiều bêtông và đường nhựa. Nắng nóng kéo dài kết hợp độ ẩm thấp làm tăng nguy cơ cháy nổ,cháy rừng và ảnh hưởng sức khỏe do mất nước,sốc nhiệt.
Đức Hùng
