Gan là trung tâm chuyển hóa quan trọng,hoạt động theo nhịp sinh học 24h,có vai trò thải độc,sản xuất các protein,hỗ trợ trao đổi chất. Các chức năng này hoạt động mạnh,yếu khác nhau tùy vào các khung giờ trong ngày. Phá vỡ nhịp sinh học có thể khiến gan hoạt động kém,lâu ngày dẫn đến gan nhiễm mỡ,kháng insulin.
Đồng hồ sinh học bên trong gan được đồng bộ hóa với đồng hồ sinh học của não,đều phản ứng với các tín hiệu từ môi trường như ánh sáng và lượng thức ăn nạp vào. Cơ thể sản sinh nhiều mật hơn vào ban ngày,khi bạn ăn uống. Gan tăng cường sản xuất glucose vào những giờ sáng sớm,đẩy nhanh quá trình giải độc trong thời gian nghỉ ngơi. Cơ quan này bắt đầu sửa chữa và tái tạo tế bào chủ yếu trong khi bạn ngủ. Chính vì vậy,thói quen thức khuya cản trở quá trình tái tạo,sửa chữa,gan không được nghỉ ngơi dẫn đến lệch pha nhịp sinh học tự nhiên,nguy cơ tổn thương cao.
Tăng tích tụ mỡ: Thức khuya và ăn khuya buộc gan thực hiện công việc xử lý và tích trữ năng lượng góp phần gây ra bệnh gan nhiễm mỡ.
Suy giảm chức năng giải độc: Gan thực hiện quá trình chuyển hóa và đào thải độc tố liên tục,nhưng hiệu quả chịu ảnh hưởng bởi nhịp sinh học. Khi nhịp sinh học bị phá vỡ,các chu kỳ chuyển hóa và thải độc bị rối loạn,khiến chất độc lưu lại lâu hơn trong máu và lâu dần làm suy giảm chức năng giải độc của gan.
Viêm và stress oxy hóa: Khi gan phải hoạt động trái với nhịp sinh học tự nhiên,các tế bào gan dễ rơi vào trạng thái căng thẳng. Tình trạng quá tải này thúc đẩy sản sinh các gốc tự do (ROS),gây stress oxy hóa,kích hoạt phản ứng viêm,làm tổn thương cấu trúc tế bào gan và tăng nguy cơ tổn thương gan lâu dài.
Kháng insulin: Rối loạn nhịp sinh học ảnh hưởng đến cách gan xử lý glucose,dễ dẫn đến tiểu đường type 2 - yếu tố nguy cơ chính gây ra gan nhiễm mỡ.
Mỗi người nên duy trì nhịp sinh học của gan bằng cách ăn uống đúng giờ,kết thúc bữa tối trước 20h và không ăn quá no để giảm áp lực cho gan. Đồng thời,cần ngủ đủ 7-8 giờ mỗi ngày,đi ngủ và thức dậy vào các khung giờ cố định mỗi ngày,kể cả cuối tuần.
Buổi tối có thể đi bộ nhẹ,thiền hoặc yoga có tác dụng thư giãn và ngủ ngon hơn. Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày cũng giúp đồng bộ đồng hồ sinh học,có lợi cho chức năng gan.
Anh Chi (Theo ETimes,WebMD)
