Loạt nhóm vũ trang và chính trị thân Iran tại Iraq ngày 9/3 gửi thông điệp hoan nghênh việc ông Mojtaba Khamenei được bầu làm Lãnh tụ Tối cao mới của Iran. Quá trình lựa chọn của Hội đồng Chuyên gia Iran hoàn tất vào đêm trước đó,hơn một tuần sau khi ông Ali Khamenei,người tiền nhiệm và cũng là bố của ông Mojtaba,thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Badr,lực lượng dân quân dòng Shiite có ảnh hưởng đáng kể tại Iraq và được giới quan sát đánh giá là nhóm thân Tehran lâu đời nhất ở nước này,cho rằng tân Lãnh tụ Tối cao Iran thể hiện "sự tiếp nối đáng mừng của con đường cách mạng Hồi giáo".
Phong trào Asaib Ahl al-Haq cũng ca ngợi quyết định lựa chọn ông Mojtaba Khamenei thể hiện tính liên tục và "củng cố vai trò của Cộng hòa Hồi giáo Iran là trụ cột của Trục Kháng chiến".
Chính trị gia cấp cao Iraq và giáo sĩ ôn hòa Ammar al-Hakim gửi lời chúc ông Mojtaba Khamenei "thành công trong việc tiếp bước con đường của người cha đã tử vì đạo".
Các thành viên Kataeb Hezbollah,lực lượng thuộc IRI,tại Baghdad,Iraq,tháng 11/2023. Ảnh: AFP
Nhóm vũ trang Kataeb Hezbollah nhận định việc bổ nhiệm ông Mojtaba Khamenei cho thấy sự thấu hiểu sâu sắc những thách thức mang tính sống còn mà Iran đang đối mặt. Tổ chức này còn ca ngợi ông Mojtaba Khamenei là "người kế nhiệm tốt nhất của người tiền nhiệm tốt nhất".
Kataeb Hezbollah là thành viên của Liên minh Kháng chiến Hồi giáo tại Iraq,tổ chức dân quân có quan hệ thân thiết với Iran và từng nhận trách nhiệm thực hiện nhiều cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ của Mỹ kể từ khi chiến sự bùng phát ở Trung Đông.
Iran có ảnh hưởng đáng kể trong chính trường Iraq,đồng thời hậu thuẫn nhiều nhóm vũ trang tại nước này,những lực lượng ngày càng gia tăng sức mạnh cả về chính trị lẫn tài chính. Trong nhiều thập kỷ,Iraq còn được đánh giá là chiến trường ủy nhiệm giữa Washington và Tehran.
Tại Trung Quốc,người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Khôn cho rằng việc Iran lựa chọn tân Lãnh tụ Tối cao là vấn đề nội bộ của nước này và tôn trọng quyết định được phía Iran đưa ra dựa trên hiến pháp của nước sở tại.
"Trung Quốc phản đối việc can thiệp vào vấn đề nội bộ của nước khác vì bất kỳ lý do nào,và chủ quyền,an ninh,toàn vẹn lãnh thổ của Iran phải được tôn trọng",ông Quách nói. Ông cho hay Bắc Kinh cũng phản đối bất cứ hành động nhắm mục tiêu nào vào tân lãnh đạo Iran,sau khi Israel đe dọa sẽ hạ sát bất cứ ai được bầu làm Lãnh tụ Tối cao mới.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trước đó cũng kêu gọi các bên tôn trọng chủ quyền Iran và phản đối những nỗ lực từ bên ngoài nhằm thay đổi hệ thống chính trị tại Tehran. Ông cho rằng việc âm mưu tiến hành "cách mạng màu" hoặc tìm cách thay đổi chính phủ sẽ không nhận được sự ủng hộ của người dân.
Ông Mojtaba Khamenei tại một sự kiện ở Tehran,Iran tháng 10/2024. Ảnh: AFP
Sau khi danh tính tân Lãnh tụ Tối cao Iran được công bố,nhiều lãnh đạo chính trị và quân đội nước này đã công khai ủng hộ mạnh mẽ ông Mojtaba Khamenei. Chủ tịch Hội đồng Phân định Lợi ích Sadiq Larijani nói quyết định này giúp trấn an lòng dân giữa chiến sự,đồng thời khẳng định sự tiếp nối đường lối từ thời cố lãnh tụ tối cao đầu tiên Ruhollah Khomeini.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố trung thành với lãnh tụ mới. Hầu hết các cơ quan chính trị và an ninh của Iran,gồm tổng thống,chủ tịch quốc hội,quân đội,lực lượng bán quân sự Basij,Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao,cảnh sát quốc gia và các bộ Quốc phòng,Tình báo,đều bày tỏ ủng hộ quyết định này.
Theo giới quan sát,việc Iran chọn ông Mojtaba Khamenei làm tân lãnh tụ nhằm gửi thông điệp đoàn kết giữa thời chiến,đồng thời khẳng định quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra suôn sẻ.
Tuy nhiên,việc Hội đồng Chuyên gia Iran lựa chọn ông Mojtaba Khamenei cũng có thể là một canh bạc lớn,với những tác động chưa rõ ràng đối với vị thế quốc tế của đất nước. Ông được xem là có lập trường cứng rắn và nặng về ý thức hệ hơn cả người bố quá cố,dẫn đến nguy cơ Iran bị cô lập nhiều hơn.
Người dân Iran vẫn đang chờ lãnh tụ mới xuất hiện trước công chúng. Ông Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện hay phát biểu trước toàn dân kể từ khi được bổ nhiệm,điều được cho là bất thường,nhưng có thể liên quan tới các lo ngại về an ninh,đặc biệt sau những lời đe dọa của Israel.
Thanh Danh (Theo Al Jazeera,AFP)
