Cú trở cờ khiến đồng minh choáng váng của nữ nghị sĩ Dân chủ
MỹNghị sĩ Stevens khiến đảng Dân chủ bị sốc khi quay sang ủng hộ ứng viên Cộng hòa vào phút chót,hành động có thể thay đổi cục diện cuộc đua vào Thượng viện ở Michigan.Trong bầu cử giữa kỳ năm nay ở Mỹ,cuộc đua vào ghế thượng nghị sĩ đại diện cho bang Michigan thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận,bởi đây là một trong những "chiến trường" nóng nhất sẽ quyết định đảng Cộng hòa hay Dân chủ sẽ nắm quyền kiểm soát Thượng viện.Ghế thượng nghị sĩ Michigan hiện do Gary Peters,thành viên đảng Dân chủ,nắm giữ. Do Peters không tái tranh cử,ứng viên Dân chủ Abdul El-Sayed đang cạnh tranh quyết liệt với đối thủ đảng Cộng hòa Mike Rogers trong cuộc đua tốn kém hơn 243 triệu USD,mức cao chưa từng có ở Michigan,để giành ghế vào Thượng viện.Nhưng trong những ngày cuối cùng của chiến dịch tranh cử,đảng Dân chủ tại Michigan đã hứng chịu đòn giáng nặng nề,khi Haley Stevens,một nghị sĩ trong đảng,đã "trở cờ",quay sang ủng hộ ứng viên Cộng hòa vào phút chót,khiến các đồng minh trở tay không kịp.Stevens tối 31/10 còn nói với một người bạn lâu năm rằng bà định dự lễ nhà thờ ngày hôm sau tại Detroit cùng ứng viên El-Sayed,người từng đánh bại bà trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ. Buổi lễ do hạ nghị sĩ James Clyburn,một trong những chính trị gia Dân chủ có ảnh hưởng,chủ trì.Sự kiện được kỳ vọng là dịp để hai đối thủ khép lại những bất đồng sau cuộc đua sơ bộ,thể hiện sự đoàn kết của đảng Dân chủ và cùng vận động cử tri da màu bỏ phiếu cho El-Sayed. Stevens trước đó nhiều lần khẳng định với các đồng minh rằng bà sẽ ủng hộ El-Sayed,bất chấp những bất đồng giữa hai người trong giai đoạn tranh cử nội bộ của đảng.Tuy nhiên,chỉ vài giờ sau,nữ nghị sĩ này lại quyết định xuất hiện tại một nhà thờ khác cùng Rogers,ứng viên Cộng hòa. Stevens ôm Rogers khi gặp mặt,ngồi cạnh trong hàng ghế nhà thờ rồi bất ngờ tuyên bố ủng hộ ông trong cuộc đua giành ghế Thượng viện đại diện bang Michigan."Chiến dịch của Abdul không phải là nơi dành cho tôi",bà Stevens nói. "Con người và bản sắc người dân Michigan không phải là sự thù ghét,cũng không phải những gì chúng ta đang chứng kiến từ ứng viên Dân chủ hiện nay. Đó là lý do tôi quyết định ủng hộ Mike Rogers".Tuyên bố gây sốc của Stevens khiến đảng Dân chủ choáng váng,đến mức lãnh đạo đảng này tại Thượng viện Chuck Schumer đã gọi đó là "hành vi phản bội đáng khinh",trong khi nhiều lãnh đạo khác cho rằng đây là "dấu chấm hết" cho sự nghiệp chính trị của bà. Nó cũng cho thấy những bất đồng cá nhân có thể tác động lớn thế nào đến nỗ lực đoàn kết của đảng Dân chủ trước bầu cử giữa kỳ.
Hạ nghị sĩ Dân chủ Haley Stevens tại sự kiện ở Nhà thờ Perfecting,Detroit,bang Michigan ngày 1/11. Ảnh: AP
Rạn nứtStevens,người được bầu vào Hạ viện Mỹ năm 2018,là một trong những nghị sĩ ủng hộ Israel. Trong khi đó,El-Sayed,cựu quan chức y tế công cộng bang Michigan,thường xuyên chỉ trích Israel và việc Mỹ hỗ trợ quân sự cho nước này. Đây cũng là vấn đề khiến hai ứng viên đối đầu gay gắt trong cuộc đua nội bộ của đảng Dân chủ.Trong cuộc bầu cử sơ bộ năm 2022,Stevens đánh bại Andy Levin,ứng viên có quan điểm chỉ trích Israel. Khi đó,bà được Ủy ban Các vấn đề công chúng Mỹ - Israel (AIPAC) hỗ trợ 4 triệu USD.Trong bầu cử sơ bộ hồi tháng 8 năm nay,AIPAC hậu thuẫn Stevens hơn 30 triệu USD,khoản đầu tư lớn nhất từ tổ chức này cho một cuộc đua đơn lẻ,để đối đầu với El-Sayed. Dù vậy,Stevens vẫn thất bại trước El-Sayed trong cuộc bầu cử với cách biệt sít sao.Ngay sau đó,bà tuyên bố ủng hộ El-Sayed làm ứng viên của đảng Dân chủ tranh cử vào Thượng viện,cùng ông xuất hiện tại một sự kiện để thể hiện sự đoàn kết."Dân chủ là một đảng rộng mở với nhiều quan điểm khác nhau. Đã đến lúc tập trung vào việc đánh bại Rogers và đảng Cộng hòa. Thời kỳ của những lời công kích tiêu cực,gay gắt và chia rẽ đã qua",Stevens nói.Khi chiến dịch tranh cử tiếp diễn,những phát biểu từ Stevens về El-Sayed ngày càng gượng gạo. Hai chính trị gia không xuất hiện chung trong các hoạt động vận động. Stevens muốn thể hiện rằng bà có bất đồng với El-Sayed,ngay cả khi tuyên bố sẽ bỏ phiếu cho ông. Trong khi đó,El-Sayed cũng ít có động thái nhằm hàn gắn quan hệ với bà.Một diễn biến khiến bất đồng thêm gay gắt là cuộc tranh luận giữa El-Sayed và Rogers ngày 8/10. Khi người điều phối hỏi Israel hay Iran là mối đe dọa lớn hơn đối với Mỹ,El-Sayed nhiều lần không đưa ra lựa chọn. Ông gọi đây là giả định thiếu thực tế,cho rằng cả hai nước đều có những nguy cơ riêng đối với Mỹ.Căng thẳng tiếp tục leo thang khi Rebellion PAC,tổ chức chính trị độc lập do nhà bình luận cánh tả Cenk Uygur sáng lập,phát quảng cáo ủng hộ El-Sayed ngày 23/10. Video có hình ảnh hai vợ chồng đi mua thực phẩm,quyết định trả lại hộp trứng vì muốn dành số tiền đó cho "các chiến dịch nhằm vào Palestine". Quảng cáo cho rằng việc Washington hỗ trợ các hoạt động quân sự của Tel Aviv tại Trung Đông phần nào khiến chi phí sinh hoạt ở Mỹ gia tăng.Nội dung quảng cáo bị nhiều người cho là mang tính bài Do Thái. Hôn phu của Stevens,Jason Turkish,ngày 28/10 chỉ trích quảng cáo và tuyên bố sẽ bỏ phiếu cho Rogers. Turkish là người Do Thái còn Stevens theo đạo Tin Lành,nhưng được cho là đang cân nhắc cải đạo sang Do Thái.Một người bạn của Stevens cho biết Turkish đang "gây sức ép rất lớn" để nữ nghị sĩ ủng hộ Rogers. Turkish nói với Stevens rằng cử tri Do Thái đã ủng hộ bà trong cuộc bầu cử sơ bộ cảm thấy "bị phản bội".Các nguồn thạo tin nói chiến dịch của El-Sayed đã biết trước về thông báo từ Turkish. Họ lo ngại Stevens cũng sẽ hành động tương tự và lập tức tìm cách liên hệ với những người quen biết Stevens,nhờ họ hỏi rõ tình hình. Stevens lúc này trấn an rằng bà sẽ không làm theo hôn phu."Trời ơi,sao mọi người lại nghĩ tôi sẽ làm vậy?!!",Stevens phản hồi khi đội ngũ thân cận đề cập vấn đề.Trong lần xuất hiện trên CNN sau đó,Stevens cũng nêu rõ rằng bà và Turkish đang trong "một gia đình có hai phe đối lập",đồng thời khẳng định bà "vẫn thực sự mong muốn ứng viên Dân chủ của chúng ta giành chiến thắng".Ngoài những phát biểu công khai,Stevens còn đưa ra cam kết riêng với các lãnh đạo cấp cao của đảng Dân chủ,trong đó có thượng nghị sĩ Schumer,rằng bà sẽ không ủng hộ Rogers.
Đổ vỡNhững cam kết của Stevens thúc đẩy phe Dân chủ tổ chức buổi lễ tại nhà thờ GEICOGIC ở thành phố Detroit để bà và El-Sayed gác lại bất đồng. Nhưng tối 30/10,kế hoạch có nguy cơ đổ vỡ khi Stevens kêu gọi El-Sayed xin lỗi vì chỉ trích viện trợ của Mỹ dành cho Israel và phải lên án quảng cáo gây tranh cãi,thay vì chỉ tuyên bố ông không liên quan.El-Sayed đáp lại bằng một tuyên bố khơi lại thất bại của Stevens trong cuộc bầu cử sơ bộ. Theo hai nguồn thạo tin,chiến dịch của El-Sayed đã yêu cầu Stevens không tham dự bất kỳ sự kiện vận động tranh cử nào trong thời gian còn lại.Cựu thống đốc Michigan Jim Blanchard,bạn lâu năm của Stevens,đã ăn tối cùng nữ nghị sĩ ngày 30/10. Ông cho biết Stevens khi đó vẫn khẳng định sẽ đến buổi lễ nhà thờ để thể hiện ủng hộ đối với El-Sayed. Stevens còn nhắn tin cho Blanchard hai lần vào ngày 31/10 và sáng sớm 1/11 để xác nhận địa điểm tổ chức buổi lễ. Và những diễn biến sau đó khiến ông hoàn toàn bất ngờ.
Cú trở cờ khiến đồng minh choáng váng của nữ nghị sĩ Dân chủHạ nghị sĩ Dân chủ Haley Stevens tuyên bố ủng hộ ứng viên Cộng hòa Mike Rogers. Video: X/HaleyforMI"Bà ấy rất vui khi được đến nhà thờ và còn mời tôi đi cùng",ông Blanchard nói,thêm rằng Stevens có thể đã thay đổi kế hoạch vào phút chót. "Đây không phải Haley mà tôi biết. Đây cũng không phải Haley mà tôi đã ăn tối cùng vào tối 30/10".Trả lời Politico,Stevens cho biết bà chỉ thông báo với Rogers vào sáng 1/11 rằng mình sẽ ủng hộ ông. Bà đưa ra quyết định sau khi bị loại khỏi các sự kiện trong chiến dịch của El-Sayed."Ứng viên Dân chủ tranh cử Thượng viện đã nói rằng tôi không còn được chào đón trong chiến dịch của ông ấy và nên tránh xa",Stevens nói trong video đăng trên X. "Và ông ấy nói đúng. Đó là lý do hôm nay tôi quyết định ủng hộ Mike Rogers tranh cử Thượng viện Mỹ".
Ứng viên cuộc đua vào Thượng viện tại bang Michigan Abdul El-Sayed (trái) và Mike Rogers. Ảnh: AFP
Hệ quảStevens lập tức hứng chịu hàng loạt chỉ trích gay gắt từ nội bộ đảng Dân chủ. Không chỉ bất bình với Stevens,thượng nghị sĩ Schumer đã kêu gọi các nghị sĩ Dân chủ đoàn kết ủng hộ El-Sayed."Quyết định đáng thất vọng từ Haley Stevens là sự phản bội những giá trị của đảng Dân chủ",Chủ tịch Ủy ban Quốc gia đảng Dân chủ Ken Martin tuyên bố. Đảng Dân chủ tại Michigan cũng có bình luận tương tự,thêm rằng đã quyết định khai trừ bà này khỏi đảng.Các nhân viên của Stevens cũng bất ngờ. Chánh văn phòng Justin German cùng một số thành viên khác đã từ chức để phản đối bà. German,người đã đồng hành cùng Stevens suốt 8 năm,cho biết họ "bàng hoàng và đau lòng" trước lựa chọn của nữ nghị sĩ.Trong khi đó,Tổng thống Donald Trump gọi Stevens là người "dũng cảm" và nói ông "rất muốn" bà gia nhập đảng Cộng hòa. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson,đảng Cộng hòa,cho biết ông đã gửi lời nhắn cho nữ nghị sĩ sau tuyên bố ủng hộ Rogers.Bên ngoài nhà thờ ở Detroit,nơi Stevens đáng lẽ xuất hiện cùng El-Sayed,Eli Savit,ứng viên tổng chưởng lý Michigan thuộc đảng Dân chủ,cho biết họ đều thất vọng vì không thể tập trung truyền đạt những thông điệp sau cùng trong chiến dịch,bởi truyền thông hiện chỉ muốn đề cập đến việc Stevens trở cờ.Tuy nhiên,Savit cho rằng việc chấm dứt những tranh cãi qua lại giữa hai bên cũng có thể mang lại điều tích cực."Có lẽ chuyện này sẽ giúp khép lại những bất đồng nội bộ,từ đó các bên có thể tập trung hơn vào việc đưa ra kế hoạch tốt hơn nhằm cải thiện đời sống người dân Michigan",Savit nói.
Như Tâm (Theo Washington Post,Politico,Vox)
