Xạ trị trúng đích ung thư phổi

Hà NộiSau hơn một tháng ho kéo dài,ông Vương (60 tuổi) đi khám phát hiện ung thư phổi,điều trị bằng phương pháp xạ trị định vị thân,không phẫu thuật.Thạc sĩ,bác sĩ Nguyễn Thanh Hà,Khoa Xạ trị,Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội,cho biết người bệnh có nốt bán đặc kích thước 20x11x15 mm ở thùy trên phổi phải,bờ không đều,xếp loại Lung-RADS 4X,nghi ngờ ác tính. Người bệnh được chỉ định sinh thiết xuyên thành ngực,kết quả giải phẫu bệnh xác định ung thư biểu mô tuyến xâm nhập - phân nhóm phổ biến nhất của ung thư phổi không tế bào nhỏ (chiếm 80-85% tổng số ca mắc).Đánh giá giai đoạn bệnh bằng PET/CT ghi nhận khối u kích thước 25x15 mm tại thùy trên phổi phải,tăng hấp thu FDG (dấu hiệu nghi ngờ u ác tính),chưa di căn hạch rốn phổi,các cơ quan khác. Bệnh ở giai đoạn một khi khối u khu trú hoàn toàn tại phổi.Bác sĩ Hà đánh giá trường hợp này cắt thùy phổi kèm nạo vét hạch là phương pháp điều trị triệt căn tiêu chuẩn nếu đủ điều kiện. Tuy nhiên,ông Vương mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) nặng,ngưng thở khi ngủ và phình quai động mạch chủ kèm huyết khối,khiến nguy cơ biến chứng phẫu thuật cao. Nếu mất thêm nhu mô phổi lành cũng có thể làm tăng gánh nặng cho hệ hô hấp vốn suy yếu.Sau khi hội chẩn đa chuyên khoa,bác sĩ chọn xạ trị định vị thân (SBRT/SABR) thay thế phẫu thuật. Khối u của bệnh nhân đáp ứng các tiêu chí của phương pháp này như kích thước nhỏ,khu trú một thùy,chưa di căn hạch vùng và chưa di căn xa.Bác sĩ Hà giải thích khác với xạ trị thông thường thường bao phủ trường chiếu rộng,liều nhỏ kéo dài nhiều tuần,SBRT tập trung các chùm tia bức xạ liều rất cao từ nhiều hướng hội tụ chính xác vào khối u trong vài lần chiếu. Phương pháp này tiêu diệt triệt để tế bào u tại chỗ,bảo tồn tối đa nhu mô phổi lành,thích hợp với bệnh nhân COPD có dự trữ hô hấp suy giảm.Bác sĩ nhắc nhở người bệnh những điều cần chú ý trước khi xạ trị định vị thân. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm AnhTrước điều trị,người bệnh được chụp CT mô phỏng nhằm xác định vị trí chính xác của khối u theo từng nhịp thở. Bác sĩ tính toán và lập trình hướng chiếu tối ưu. Trong mỗi buổi xạ,bệnh nhân được cố định bằng dụng cụ chuyên dụng,hệ thống định vị hình ảnh kiểm tra lại vị trí tổn thương trước khi phát tia,đảm bảo chùm bức xạ hội tụ chuẩn xác từng milimet vào khối u,giảm nguy cơ gây hại cho mô lành.Toàn bộ quá trình điều trị diễn ra trong một ngày. Sau khi hoàn thành phân liều SBRT duy nhất,người bệnh có thể trở về nhà.Tái khám sau một tháng,kết quả chụp CT ngực cho thấy khối u của ông Vương thoái triển rõ,đường kính giảm xuống còn khoảng 1,5 cm. Ông hết ho,không đau ngực,không khó thở,sinh hoạt bình thường,tiếp tục được theo dõi định kỳ.Bác sĩ Hà khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao,đặc biệt là người hút thuốc lá lâu năm hoặc có bệnh phổi mạn tính,nên tầm soát định kỳ bằng chụp CT liều thấp. Phẫu thuật vẫn là lựa chọn hàng đầu cho ung thư phổi giai đoạn sớm ở người đủ điều kiện sức khỏe. Tuy nhiên,với bệnh nhân cao tuổi,chức năng hô hấp kém hoặc nhiều bệnh nền SBRT là giải pháp thay thế tối ưu.Hoàng Dương*Tên người bệnh đã được thay đổiĐộc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp