'Mesdames Thanh Sắc không cần hút khán giả bằng giật gân,ồn ào'

Không có một 'cú đánh' nào theo kiểu điện ảnh đại chúng,nhưng Mesdames Thanh Sắc vẫn là phim Việt hiếm hoi khiến tôi rời rạp với nhiều suy nghĩ.Sau khi xem Mesdames Thanh Sắc,điều tôi suy nghĩ mãi không phải là phim hay hay dở theo nghĩa thông thường,mà là mình nên viết gì về một bộ phim xem xong gần như không để lại một "cú đánh" nào theo kiểu điện ảnh đại chúng? Không phải vì phim thiếu điện ảnh,trái lại,tôi nghĩ tham vọng lớn nhất của phim chính là xây dựng một thế giới điện ảnh có mỹ học riêng,đặt nặng không khí thời đại,bi kịch tâm lý và thân phận con người hơn là chạy theo tình tiết cao trào.Cái khó của phim nằm ở đó: không cố làm đời sống trở nên kịch tính hơn đời sống,không biến mọi đau khổ thành những cảnh phô diễn,không ép người xem phải khóc,phải giật mình,phải phấn khích theo những chỗ đã được đánh dấu sẵn. Nó tiết chế để giữ lại gương mặt,ánh nhìn,nhịp thở,lời thoại và những khoảng lặng giữa các nhân vật.Về mặt hình ảnh,phải nói Mesdames Thanh Sắc là một trong những phim Việt hiếm hoi gần đây cho tôi cảm giác có chủ ý mỹ học rõ rệt. Góc quay,màu sắc,ánh sáng,phục trang,âm thanh và cách dựng không khí đều được đặt trong một tổng thể khá nhất quán,không chỉ để làm đẹp bối cảnh Sài Gòn thập niên 1960,mà để tạo ra một thế giới vừa hoa lệ vừa mục rữa,vừa lộng lẫy vừa bất an,vừa có ánh đèn sân khấu vừa có bóng tối của quyền lực,dục vọng và thời cuộc.Mọi thứ được điều tiết khá kỹ để người xem không bị cuốn vào sự phô trương của bối cảnh,mà trở về với biểu cảm trên mặt và lời thoại của nhân vật. Đây cũng là điều làm tôi bất ngờ nhất: thoại của phim có chất đến kinh ngạc so với mặt bằng chung phim Việt,vốn nhiều khi hoặc quá giải thích,hoặc quá kịch,hoặc quá vô tri,không giống cách con người thật sự nói khi họ đang yêu,đang đau,đang ghen,đang tính toán,đang giữ thể diện,đang cố che đi sự tan vỡ bên trong.Cầm Thanh,qua diễn xuất của Thanh Hằng,không chỉ là một vũ nữ hay một người đàn bà trong một bi kịch tình ái. Tôi có cảm giác đâu đó có một phần đời của chính Hằng trong nhân vật ấy - một người phụ nữ đã đi qua ánh sáng sân khấu,biết rất rõ cái giá của nhan sắc,danh tiếng,sự thay thế,sự hết thời,sự cô đơn của một người từng được săn đón. Có những câu nói của Cầm Thanh nghe như nói về nghề,nhưng thật ra là nói về kiếp người. "Sóng sau xô sóng trước" không chỉ là quy luật của một vũ trường. Nó là quy luật của cuộc đời. Người ta bước lên,được tung hô,được yêu,được thèm muốn,được sử dụng,rồi một ngày nhận ra mình cũng có thể bị thay thế,bị bỏ lại,bị quên đi,như bất cứ ánh đèn nào sau đêm diễn.>> 'Tôi phát ngán vì ra rạp thấy 80% là phim kinh dị'Điều làm tôi chú ý là phim không cố làm nhân vật thành thiện hay ác một cách dễ dãi. Madame Sắc không chỉ là người đàn bà quyền lực và tàn nhẫn. Cầm Thanh không chỉ là người đàn bà đáng thương. Bá Dũng cũng không chỉ là người đàn ông yếu đuối trong một cuộc tình tay ba. Mỗi người đều có phần đáng trách và phần đáng thương của họ. Mỗi người đều vừa là người gây khổ,vừa là người đang chịu khổ. Nhìn kỹ một chút,ta sẽ thấy con người thường không đi vào bi kịch bằng sự ác tuyệt đối,mà bằng những thiếu thốn rất người - thiếu yêu thương,thiếu tự do,thiếu một chỗ đứng,thiếu cảm giác được nhìn nhận,thiếu khả năng dừng lại trước khi làm tổn thương người khác và chính mình.Có lẽ vì vậy mà câu hỏi sau cùng không còn là ai đúng,ai sai,ai đáng trách,ai đáng thương. Câu hỏi sau cùng là: nếu kể về cuộc đời ta,ta sẽ bắt đầu từ đâu? Từ lần đầu tiên ta biết mơ ước,hay từ lần đầu tiên ta biết mình khổ? Từ ngày ta bước lên một sân khấu nào đó của đời sống,hay từ ngày ta nhận ra sân khấu ấy không bao giờ thuộc về mình? Từ một lựa chọn mà ta tưởng là tự do,hay từ những điều kiện đã âm thầm đẩy ta đến lựa chọn đó? Rốt cuộc,có bao nhiêu điều trong đời thật sự do ta chọn? Ta chọn yêu một người,hay nỗi cô đơn trong ta đã chọn trước? Ta chọn đi theo vinh quang,hay mặc cảm bị bỏ lại đã đẩy ta đi? Ta chọn tha thứ,hay chỉ sau khi đã đi qua tận cùng oán hận,ta mới hiểu rằng không tha thứ thì chính mình cũng không còn đường sống?Những người phụ nữ trong Mesdames Thanh Sắc tưởng mình đang đi trong ánh đèn,nhưng ánh đèn ấy được thắp lên bởi một thế giới do đàn ông,tiền bạc,bạo lực,chiến tranh và quyền lực ngầm dựng sẵn. Đời sống cho họ vài khoảnh khắc tưởng là tự do,nhưng phần lớn chỉ là những ngả rẽ hẹp giữa các hình thức mất tự do khác nhau.Đặt câu chuyện trong Sài Gòn thập niên 1960,phim không chỉ kể chuyện vũ nữ,đánh ghen hay tình tay ba. Nếu xem kỹ,sẽ thấy những cài cắm về lịch sử và thời cuộc khá khéo. Một thành phố vừa hoa lệ vừa bất an,vừa có âm nhạc,vũ trường,khách sạn,kim cương,xe cộ,sắc đẹp,vừa có những thế lực ngầm,những đổi chác,những sợ hãi,những vết nứt của một thời đại. Thời cuộc trong phim không phải là phông nền trang trí. Nó là một áp lực. Nó đẩy con người vào những thế kẹt. Nó làm cho thân phận phụ nữ càng trở nên mong manh,vì giữa cơn chuyển động dữ dội của lịch sử,thân thể và nhan sắc của họ nhiều khi trở thành nơi người khác mặc cả,chiếm hữu,trừng phạt hoặc tiêu dùng.Khi thời cuộc bình yên,con người có thể sống đơn giản hơn,ít nhất là trên bề mặt. Nhưng khi lịch sử trở nên tranh tối tranh sáng,khi mọi giá trị bị đảo lộn,khi cái đẹp phải sống gần bạo lực,khi tình yêu phải đi qua nghi kỵ và mưu sinh,khi con người phải tự bảo vệ mình bằng những cách đôi khi làm hỏng chính mình,thì nội tâm không còn phẳng nữa.Nó có nhiều tầng. Có tầng ham sống. Có tầng muốn được yêu. Có tầng muốn trả thù. Có tầng muốn quên. Có tầng vẫn muốn giữ lại một chút sạch trong,dù đời sống đã nhiều lần làm nó hoen ố.Vì vậy,điều cuối cùng tôi giữ lại từ phim không phải là sự bi kịch,mà là câu hỏi về phần bổn tâm còn sót lại trong con người. Sau tất cả vinh quang,nhục nhã,yêu đương,phản bội,oán hận và trả giá,con người còn giữ được gì? Tiền bạc,danh tiếng rồi sẽ qua. Người từng yêu ta cũng có thể rời đi. Người từng nâng ta lên cũng có thể đẩy ta xuống. Những điều ta tưởng là đời mình nhiều khi chỉ là một đoạn vai mà cuộc đời bắt ta diễn.Nhưng nếu sau tất cả,ta còn giữ được một chút thiện lương,một chút khả năng không biến nỗi đau của mình thành sự tàn nhẫn với người khác,một chút can đảm để tha thứ,thì có lẽ đó đã là phần giá trị cuối cùng của đời người.Tôi đặc biệt thích cách phim chọn hình ảnh Đức Mẹ ở đoạn cuối. Chi tiết ấy,với tôi,không đơn thuần là một biểu tượng tôn giáo. Nó giống như một cánh cửa nhỏ mở ra sau quá nhiều bóng tối. Không phải cánh cửa để xóa sạch quá khứ,càng không phải để làm cho mọi tội lỗi và tổn thương trở nên nhẹ tênh. Nhưng hình ảnh Đức Mẹ đặt con người trở lại trước khả năng được thương xót,được buông xuống,được trả về một thứ tự do không còn nằm trong thắng thua. Có những nỗi đau nếu chỉ nhìn bằng công lý thì sẽ còn mãi đối đầu. Nhưng nếu có một ánh nhìn của lòng mẹ,của sự từ ái,của một thứ bao dung không đến từ yếu đuối mà đến từ chiều sâu,thì con người có thể thôi muốn kết thúc đời mình bằng oán hận.Có những lúc con người cần được đặt xuống gánh nặng. Cần được phép mệt. Cần được phép yếu đuối. Cần được nhắc rằng dù đời sống đã đẩy mình đi xa đến đâu,vẫn còn một con đường trở về với phần thiện lương chưa hoàn toàn mất đi.Bởi vậy,Mesdames Thanh Sắc không làm tôi ra khỏi rạp với cảm giác vừa xem một bộ phim thật "đã". Nó làm tôi ra khỏi rạp với một khoảng lặng,không ồn ào,không cần chứng minh,không cần vội kết luận.Phim có thể chưa hoàn hảo. Có những đoạn có thể chưa thật mượt,có những chỗ chưa đủ sức điện ảnh theo mong đợi của nhiều người. Nhưng phim gợi được một điều đáng nghĩ: trên nhân thế này,ai cũng đang đi tìm một chút vinh quang,một chút tình yêu,một chút chỗ đứng,một chút tự do; nhưng càng đi,ta càng thấy con người nhiều khi không thật sự được chọn số phận của mình.Và vì không được chọn hết,nên có lẽ điều còn lại quan trọng nhất không phải là ta đã thắng được bao nhiêu,được yêu bao nhiêu,nổi tiếng bao nhiêu,hay giữ được bao nhiêu thứ trong tay?Điều còn lại là sau tất cả,ta có còn đủ thiện lương để không trở thành một người quá tàn nhẫn hay không?Tran TuyenNỗi buồn phim Việt doanh thu trăm tỷ nhưng hiệu sách vắng hoePhim Việt 'đẹp vỏ,rỗng ruột' thách thức kiên nhẫn của tôi'Phim Việt đáng xem hơn sau hiệu ứng Trấn Thành'Phim Việt khó mơ Oscar nếu làm 'đao to búa lớn''Phim Việt giả trân vì để diễn viên 30 tuổi đóng vai ông lão'Phim Việt tràn ngập cảnh giả trânNỗi buồn phim Việt doanh thu trăm tỷ nhưng hiệu sách vắng hoePhim Việt 'đẹp vỏ,rỗng ruột' thách thức kiên nhẫn của tôi'Phim Việt đáng xem hơn sau hiệu ứng Trấn Thành'Phim Việt khó mơ Oscar nếu làm 'đao to búa lớn''Phim Việt giả trân vì để diễn viên 30 tuổi đóng vai ông lão'Phim Việt tràn ngập cảnh giả trân