Thiết kế khiến máy bay Mỹ lao cắm đầu như tên lửa
Thiết kế tối ưu hóa khí động học của Learjet 60 được coi là nguyên nhân khiến máy bay lao gần như thẳng đứng khi mất kiểm soát ở độ cao quá lớn.Chiếc Learjet 60 chở 9 người ngày 1/11 rơi gần như cắm thẳng xuống khu dân cư hạt Palm Beach,bang Florida,phát nổ và tạo hố lớn gần khu dân cư. Máy bay gặp nạn sau khi đi qua vùng thời tiết xấu và đám mây dông nhiệt khổng lồ cao hơn 14.000 m.Dữ liệu radar cho thấy máy bay đã giảm độ cao khoảng 8.200-9.700 m chỉ trong hơn một phút,tương đương tốc độ trước khi tiếp đất có thể lên đến 582 km/h. Thống đốc Florida Ron DeSantis mô tả cú đâm cắm đầu của phi cơ "giống như tên lửa lao xuống".Mike Slack,luật sư chuyên về hàng không tại Austin,cho rằng đặc điểm khí động học của dòng Learjet có thể góp phần lý giải quỹ đạo máy bay lao xuống gần như thẳng đứng trong thảm kịch hàng không này.
Hiện trường vụ rơi máy bay tại FloridaMáy bay rơi xuống vỉa hè tại Palm Beach,phát nổ và tạo ra một hố lớn ngày 1/11. Video: X/AzIntelLearjet được thiết kế tối ưu hóa khí động học để phục vụ các chuyến bay tư nhân,nhưng đặc điểm này cũng khiến nó có xu hướng tiếp tục tăng tốc khi phi cơ gặp sự cố và lao xuống.Khi máy bay xảy ra tình trạng thất tốc hoặc mất kiểm soát ở độ cao lớn,lực cản không khí không đủ để chống lại gia tốc,khiến Learjet 60 nhanh chóng chuyển sang trạng thái lao cắm đầu và phi công không có cách nào để đưa phi cơ thoát khỏi quỹ đạo tử thần."Nếu thả chiếc máy bay này từ độ cao hơn 10.600 m,nó sẽ theo quán tính lao thẳng đứng như một chiếc phi tiêu cắm xuống bãi cỏ. Vụ va chạm với vận tốc như vậy có thể phá hủy gần như mọi thứ,gồm toàn bộ khung thân máy bay",Slack nói.Trong đoạn hội thoại cuối giữa phi công và kiểm soát viên không lưu,tổ lái có hai thông điệp "máy bay đã vượt quá tốc độ" và "không kịp nữa rồi". Slack cho rằng bản ghi âm cho thấy phi công hiểu bản thân không còn đủ thời gian đưa máy bay thoát khỏi gia tốc rơi và đây là tình huống không thể cứu vãn.
Máy bay Learjet 60 được Bombardier ra mắt năm 1993. Ảnh: Air Charter ServiceChiếc Learjet 60 khởi hành từ sân bay quốc tế Austin-Bergstrom,bang Texas,lúc 10h37 ngày 1/11,hướng tới sân bay Bắc Eleuthera ở Bahamas.Tổ lái lựa chọn đường bay trực tiếp qua Florida,nhưng lộ trình này đưa máy bay đi thẳng vào vùng giông bão mạnh. Khu vực thời điểm đó có một dải giông gần như liên tục,kéo dài từ vùng Space Coast ở phía bắc xuống tận quần đảo Florida Keys ở phía nam.Slack cho rằng cuộc điều tra cần làm rõ vì sao máy bay lại đi qua vùng thời tiết xấu đến mức đó. Ông nói rằng thông thường phi công không chọn nâng độ cao để bay vượt lên trên các đám mây dông,do khó ước tính được đỉnh mây ở đâu. Tổ lái có thể cân nhắc chuyển hướng về phía bắc hoặc nam,tùy thuộc lượng nhiên liệu còn lại,hoặc hạ cánh tại sân bay khác để chờ điều kiện thời tiết tốt hơn."Hạ cánh ở địa điểm dự phòng là phương án rất phổ biến để tránh dông đối lưu. Đã có nhiều vụ tai nạn hàng không trước đây liên quan những đám mây đối lưu phát triển mạnh. Chúng đều có chung một bài học: Đừng đến gần. Nếu thời tiết quá xấu,hậu họa sẽ rất nghiêm trọng",ông nói.
Máy bay Learjet 55 rơi tại Philadelphia năm 2025Chiếc Learjet 55 rơi tại Philadelphia năm 2025 lao cắm đầu như tên lửa,tương tự thảm kịch ở Florida ngày 1/11. Video: X/OsinttechnicalChiếc Learjet gặp nạn đã hoạt động khoảng 22 năm,được đăng ký dưới tên công ty LR60271 LLC tại bang Delaware và được cho là có giá khoảng 2 triệu USD.Learjet 60 được hãng Bombardier ra mắt năm 1993 để thay thế dòng Learjet 55C. Phi cơ có thể đạt tốc độ hành trình tối đa 992 km/h,trần bay 15.500 m và thường bố trí 6-7 ghế hành khách. Hơn 300 chiếc đã được sản xuất cho đến khi dây chuyền ngừng hoạt động năm 2007,nhường chỗ cho phiên bản nâng cấp Learjet 60XR.Vụ rơi Learjet 60 tại Florida cũng gợi lại tai nạn máy bay Learjet 55 ở thành phố Philadelphia,bang Pennsylvania,khiến 8 người thiệt mạng hồi năm ngoái.Theo dữ liệu điều tra được công bố,khoảng một phút sau khi cất cánh,chiếc máy bay ngoặt sang trái rồi lao xuống dữ dội,mất độ cao hơn 3.000 m mỗi phút và tốc độ khi tiếp đất khoảng 442 km/h. Giới chức Mỹ đến nay vẫn chưa xác định được nguyên nhân tai nạn.
Thanh Danh (Theo KVUE,ABC,CNN)
