7 xét nghiệm cần làm để kiểm soát bệnh từ tuổi 40

Từ tuổi 40,bạn nên ưu tiên kiểm tra huyết áp,mỡ máu,xét nghiệm chức năng gan,thận,tầm soát ung thư để phòng ngừa một số bệnh lý nguy hiểm.Tầm soát là công cụ của y học dự phòng,nhưng chỉ phát huy tác dụng khi áp dụng đúng đối tượng,đúng thời điểm,đúng phương pháp. Bác sĩ Ngô Văn Tỵ,Khoa Ung bướu,Bệnh viện Đại học Y Hà Nội,cho biết xét nghiệm tầm soát đang trở thành xu hướng chăm sóc tích cực. Các bằng chứng y học đã chứng minh lợi ích của một số sàng lọc cụ thể như đo huyết áp định kỳ cho người trên 18 tuổi,xét nghiệm đường huyết từ tuổi 35,nội soi đại trực tràng và chụp nhũ ảnh từ tuổi 45 đến 50,xét nghiệm Pap smear hoặc HPV cho phụ nữ trong độ tuổi sinh sản."Vấn đề nằm ở chỗ không có một xét nghiệm máu hay một lần chụp chiếu nào có thể quét sạch mọi rủi ro bệnh tật trong cơ thể",bác sĩ nói.Cùng quan điểm,bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng,Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam,khuyến cáo không phải càng làm nhiều xét nghiệm càng tốt. "Điều quan trọng là làm đúng xét nghiệm,đúng thời điểm và đúng theo nguy cơ cá nhân",bác sĩ nói. Theo ông,một người trên 40 nên có một lần đánh giá tương đối đầy đủ về tim mạch,chuyển hóa,gan,thận và nguy cơ ung thư. Sau đó,tần suất kiểm tra sẽ tùy vào kết quả và yếu tố nguy cơ.Bác sĩ Hoàng chỉ ra 6 xét nghiệm cần thiết,nên ưu tiên từ 40 tuổi để dự phòng bệnh lý:Đo huyết ápĐây là xét nghiệm đơn giản nhất nhưng không được xem nhẹ. Nên đo đúng cách,ngồi nghỉ vài phút trước khi đo,không vừa uống cà phê,hút thuốc hoặc vận động mạnh xong đã đo ngay. Nếu huyết áp cao ở một lần đo,không nên hoảng hốt nhưng cũng không được bỏ qua. Bạn cần đo lặp lại nhiều thời điểm,có thể theo dõi tại nhà hoặc đo huyết áp lưu động theo chỉ định.Bác sĩ Hoàng đang đo huyết áp cho người bệnh. Ảnh: Bác sĩ cung cấpĐánh giá cân nặng,vòng eo và mỡ bụngĐây là chỉ số quan trọng,cảnh báo nhiều bệnh lý. Có người cân nặng không cao nhưng tích mỡ nhiều ở vùng bụng. Đây là dấu hiệu thường đi cùng kháng insulin,gan nhiễm mỡ,tăng triglyceride và nguy cơ tim mạch.Xét nghiệm đường huyếtBao gồm đường huyết lúc đói và HbA1c. HbA1c là chỉ số phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng. Nó giúp nhìn được bức tranh dài hơn so với một lần lấy máu lúc đói. Ở người có béo bụng,tăng triglyceride,tiền sử gia đình mắc đái tháo đường,phụ nữ từng đái tháo đường thai kỳ hoặc có đường huyết giáp ranh,bác sĩ có thể chỉ định thêm nghiệm pháp dung nạp glucose. Xét nghiệm này giúp phát hiện sớm rối loạn xử lý đường của cơ thể.Kiểm tra mỡ máuGói cơ bản thường bao gồm cholesterol toàn phần,LDL-C,HDL-C và triglyceride...Với người có nguy cơ cao,có đái tháo đường,béo bụng,triglyceride tăng,bệnh tim mạch sớm trong gia đình có thể xét nghiệm chuyên sâu hơn để có chế độ sinh hoạt phù hợp.Kiểm tra chức năng thậnBạn nên kiểm tra chức năng thận để phòng ngừa bệnh lý suy thận mạn. Nhiều người đợi đến khi phù chân,tiểu bọt hoặc mệt nhiều mới đi khám thận. Nhưng khi có triệu chứng rõ,tổn thương đôi khi đã tiến triển. Phát hiện sớm giúp kiểm soát huyết áp,đường huyết và bảo vệ chức năng thận tốt hơn.Kiểm tra chức năng ganNgười thừa cân,dùng rượu bia,có mỡ máu cao hoặc đái tháo đường nên xét nghiệm men gan và siêu âm bụng. Gan nhiễm mỡ hiện rất phổ biến,nhất là ở người có hội chứng chuyển hóa. Ngoài ra,nếu mệt kéo dài,hồi hộp,rối loạn cân nặng,rối loạn giấc ngủ,táo bón hoặc tiêu chảy không rõ nguyên nhân,có thể cần kiểm tra tuyến giáp,thường bắt đầu bằng TSH và tùy trường hợp có thêm FT4.Tầm soát ung thưBác sĩ Tỵ khuyên mỗi loại ung thư có phương pháp sàng lọc hoặc chỉ định riêng. Phụ nữ từ 40 đến 54 tuổi nên bắt đầu sàng lọc ung thư vú hàng năm bằng chụp X-quang tuyến vú. Từ 55 tuổi nên chụp X-quang tuyến vú hai năm một lần hoặc tiếp tục duy trì một năm một lần. Sàng lọc nên được kéo dài khi phụ nữ còn đủ sức khỏe và dự kiến sẽ sống thêm 10 năm nữa hoặc lâu hơn.Từ 45 tuổi trở lên có nguy cơ mắc ung thư đại tràng nên được sàng lọc bằng xét nghiệm phân để tầm soát ung thư đại tràng,trực tràng và polyp. Đối với ung thư cổ tử cung,bạn nên xét nghiệm từ năm 21 tuổi. Từ 21 đến 29 tuổi nên xét nghiệm Pap ba năm một lần năm. Không nên sử dụng xét nghiệm HPV ở nhóm tuổi này trừ khi có kết quả xét nghiệm Pap bất thường.Phụ nữ trong độ tuổi từ 30 đến 65 nên làm xét nghiệm Pap với xét nghiệm HPV 5 năm một lần. Sàng lọc ung thư phổi hàng năm bằng chụp CT liều thấp (LDCT) cho một số người có nguy cơ cao mắc ung thư phổi như trong độ tuổi từ 55 đến 74 và có sức khỏe bình thường,đang hút thuốc hoặc đã bỏ hút thuốc trong 15 năm.Không nên lạm dụng chụp CT toàn thân,xét nghiệm dấu ấn ung thư hàng loạt hay các "gói tầm soát siêu cấp" không rõ chỉ định."Khám dự phòng tốt không phải là khám càng nhiều càng tốt. Khám tốt là biết nguy cơ của mình và chọn đúng công cụ để tìm nguy cơ đó",bác sĩ Hoàng nói.Thùy An