Phát hiện quần thể lò nung 1.800 năm tuổi của người Chăm
Quảng NgãiKhai quật khẩn cấp tại thành cổ Châu Sa,các chuyên gia phát hiện ba lò nung ngói,cho thấy nơi đây từng là trung tâm sản xuất vật liệu xây dựng của người Chăm.Ngày 19/7,tiến sĩ Đoàn Ngọc Khôi,Phó giám đốc Bảo tàng Tổng hợp Quảng Ngãi,cho biết các lò nung được phát hiện trong đợt khai quật hai hố với tổng diện tích khoảng 100 m2 tại thành cổ Châu Sa,xã Tịnh Khê.Các lò còn khá nguyên vẹn,hình bầu dục,dài khoảng 3,5 m,rộng một mét,có niên đại thế kỷ II-III. Cùng với lò nung,đoàn khảo cổ thu được nhiều mảnh ngói,than đốt và các di vật liên quan.
Các lò nung được khai quật trong khu vực thành cổ Châu Sa. Ảnh: Minh HuyĐợt khai quật được triển khai khẩn cấp sau khi người dân đào hố trồng cây,làm lộ một phần lò nung cổ. Do di tích nằm dưới lớp đất bồi dày khoảng 30 cm và có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hoạt động canh tác,Sở Văn hóa,Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi đề xuất khai quật khẩn cấp. Trước đó,năm 2006,Bảo tàng Tổng hợp Quảng Ngãi từng phát hiện một lò nung Chăm tại khu vực này."Bốn lò nung được phát hiện đến nay cho thấy thành cổ Châu Sa từng có cả một quần thể lò nung ngói của người Chăm",tiến sĩ Khôi nói.Theo ông,phát hiện này góp phần làm rõ kỹ thuật sản xuất vật liệu của cư dân Chăm cổ,đồng thời bổ sung tư liệu nghiên cứu giai đoạn chuyển tiếp từ văn hóa Sa Huỳnh sang sự hình thành các đô thị cổ ở miền Trung.
Mảnh ngói vỡ trong lò. Ảnh: Minh HuyThành cổ Châu Sa nằm bên bờ bắc sông Trà Khúc,trải rộng trên địa bàn xã Tịnh Khê và phường Trương Quang Trọng. Công trình được xây dựng trước thế kỷ X với hai vòng thành nội,ngoại,kết nối sông Trà Khúc ra cửa Đại và Sa Kỳ,tạo lợi thế giao thương và phòng thủ.Sau khi Đại Việt tiếp quản vùng đất này năm 1471,vua Lê Thánh Tông chọn thành Châu Sa làm nơi đặt cơ quan Thừa tuyên (đơn vị hành chính) Quảng Nam,quản lý vùng đất từ Quảng Nam đến Phú Yên.Được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1994,song nhiều diện tích thành cổ hiện vẫn được người dân canh tác. Theo các chuyên gia,việc chủ yếu sử dụng nông cụ thủ công thay vì máy móc đã giúp nhiều di vật dưới lòng đất được bảo tồn.Tiến sĩ Khôi đề xuất mở rộng phạm vi khai quật,kết hợp nghiên cứu với bảo tồn,đồng thời quy hoạch lại đất sản xuất quanh khu vực thành cổ."Không nên đào lên rồi lấp lại mà có thể làm mái che,hành lang tham quan,phục dựng lò gốm cổ để nơi đây trở thành điểm nghiên cứu,giáo dục và du lịch văn hóa",ông nói.
Phạm Linh
