Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) hôm 27/5 công bố báo cáo cho thấy quân đội Mỹ đã phóng lượng lớn tên lửa hành trình Tomahawk để tấn công các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Iran,đồng thời tiêu hao nhiều tên lửa đánh chặn của tổ hợp Patriot và Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) trong nỗ lực đối phó đòn trả đũa từ đối phương.
"Mỹ có đủ đạn dược cho mọi kịch bản xung đột với Iran,nhưng kho dự trữ suy giảm đã tạo ra tình trạng dễ tổn thương,đặc biệt trước nguy cơ xung đột nổ ra ở Tây Thái Bình Dương. Khoảng thời gian cần thiết để bù đắp kho dự trữ là mối quan ngại lớn",báo cáo có đoạn.
Nhóm chuyên gia CSIS xây dựng báo cáo dựa trên đề xuất ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD cho năm 2027 của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Kế hoạch này thúc đẩy mạnh chi tiêu cho các vũ khí công nghệ cao,nối tiếp xu hướng đã bắt đầu từ thời cựu tổng thống Joe Biden.
Khoảnh khắc Patriot khai hỏa loạt đạn đánh chặn tên lửa Iran
Khoảnh khắc tổ hợp Patriot khai hỏa đánh chặn tên lửa đạn đạo Iran trong video công bố ngày 11/3. Video:X/Clash Report
Theo CSIS,đảng Cộng hòa và Dân chủ đang đạt đồng thuận về tăng kho dự trữ đạn dược,song điểm nghẽn hiện nay không nằm ở tài chính. "Ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ cần thời gian để mở rộng năng lực sản xuất và chế tạo các hệ thống phức tạp này",CSIS đánh giá.
Với tên lửa hành trình Tomahawk,CSIS ước tính Mỹ đã phóng hơn 1.000 quả vào Iran và chỉ có thể khôi phục mức dự trữ trước chiến sự vào cuối năm 2030.
Dây chuyền chế tạo tên lửa Tomahawk của Raytheon hiện xuất xưởng chưa tới 200 quả mỗi năm,do đơn đặt hàng trong quá khứ ở mức thấp. RTX,công ty mẹ của Raytheon,tuyên bố đã đầu tư hàng tỷ USD để mở rộng năng lực sản xuất và đặt mục tiêu sản xuất 1.000 quả mỗi năm. Tuy nhiên,quá trình này sẽ mất nhiều thời gian,không thể mang lại kết quả trong chớp nhoáng.
Đối với hệ thống phòng không,CSIS cho rằng quá trình bù đắp khoảng 290 quả đạn THAAD đã khai hỏa có thể kéo dài tới cuối năm 2029,trong khi nỗ lực bổ sung hơn 1.000 tên lửa Patriot dự kiến hoàn tất vào giữa năm 2029.
Trong báo cáo về xung đột Trung Đông công bố hồi tháng 4,CSIS ước tính lực lượng Mỹ cũng tiêu tốn khoảng 45% tên lửa đạn đạo PrSM thế hệ mới,20% tên lửa hành trình tàng hình JASSM,30% tên lửa phòng không tầm xa SM-3 và ít nhất 10% đạn SM-6 trong xung đột.
Điều này dẫn tới tình trạng được ví như "nỗi đau tên lửa",khi tình trạng thiếu hụt vũ khí khiến Mỹ có ít phương án tác chiến hơn nếu bùng phát thêm xung đột,cũng như dễ hứng chịu tổn thương do các lá chắn tên lửa không đủ đạn chiến đấu.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng "giai đoạn dễ tổn thương" đối với Mỹ ở Tây Thái Bình Dương có thể kéo dài hơn dự tính,do Washington không chỉ cần khôi phục mức dự trữ trước chiến sự Iran,mà còn phải sản xuất nhiều hơn trước để đạt mức mà giới hoạch định quân sự mong muốn.
Tàu khu trục USS Thomas Hunder phóng tên lửa Tomahawk vào mục tiêu ở Iran ngày 1/3. Ảnh: AFP
Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đang thúc đẩy các tập đoàn quốc phòng tăng tốc sản xuất đạn dược. Trong cuộc họp nội các ngày 27/5,ông Hegseth ca ngợi nỗ lực mở rộng ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ,cho biết các nhà thầu đang đầu tư xây dựng nhà máy và dây chuyền mới để "xuất xưởng vũ khí hơn bao giờ hết".
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell tuyên bố quân đội Mỹ "có mọi thứ cần thiết để hành động vào thời điểm và địa điểm do Tổng thống lựa chọn".
Tuy nhiên,một số chuyên gia quốc phòng bày tỏ hoài nghi về những tuyên bố này. Virginia Burger,chuyên gia phân tích cấp cao tại tổ chức Dự án Giám sát Chính phủ và là cựu sĩ quan thủy quân lục chiến Mỹ,cho rằng giới chức Lầu Năm Góc đều hiểu rõ thực trạng đáng lo ngại của kho dự trữ.
"Hy vọng họ đã đưa ra cảnh báo rằng kho dự trữ sẽ sụt giảm xuống mức nguy hiểm nếu phát động chiến dịch nhằm vào Iran",bà nói.
Vấn đề suy giảm kho vũ khí cũng trở thành chủ đề nổi bật trong các phiên điều trần ở quốc hội Mỹ. Một số nghị sĩ Dân chủ coi đây là bằng chứng cho thấy chiến dịch nhằm vào Iran là quyết định sai lầm,bởi Tổng thống Trump phát động mà không có sự phê chuẩn của quốc hội.
Trong khi đó,các nghị sĩ Cộng hòa cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc Mỹ chuyển các hệ thống Patriot cho Ukraine.
Tính năng tổ hợp THAAD. Đồ họa: AFP,Reuters
Mark Cancian,cựu đại tá thủy quân lục chiến và cố vấn cấp cao tại CSIS,nhận định gốc rễ vấn đề bắt nguồn từ thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh.
Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991,Mỹ tin rằng các cuộc chiến tương lai sẽ không kéo dài và mang tính cục bộ khu vực,nên không cần dự trữ một lượng lớn vũ khí công nghệ cao. Lầu Năm Góc chỉ đặt mua số lượng khí tài hạn chế,khiến các nhà thầu quốc phòng duy trì quy mô sản xuất nhỏ.
Theo Cancian,chiến sự Ukraine cho thấy các cuộc chiến hiện đại có thể kéo dài và tiêu tốn lượng lớn vũ khí tiên tiến. Cùng lúc đó,giới hoạch định chiến lược Mỹ đang bắt đầu xây dựng các kịch bản xung đột tiềm tàng tại Tây Thái Bình Dương.
"Cách nghĩ bắt đầu thay đổi,nhưng xây dựng kho dự trữ cần thời gian",ông nói,cho rằng một phần thách thức nằm ở chuỗi cung ứng và các nhà thầu phụ sản xuất linh kiện chuyên biệt.
Lockheed Martin đang nỗ lực tăng mạnh sản lượng tên lửa Patriot và THAAD. Một số đơn hàng THAAD dường như đã được điều chỉnh thứ tự bàn giao,nhằm ưu tiên nhu cầu của Mỹ thay vì đồng minh.
"Chuyển giao Patriot cho đồng minh tạo ra thế tiến thoái lưỡng nan cho Mỹ,do nước này phải đồng thời bổ sung kho dự trữ nội địa,hỗ trợ Ukraine phòng thủ trước tên lửa Nga và đáp ứng nhu cầu của 17 quốc gia đang sử dụng cùng một hệ thống",CSIS nhận định.
Thanh Danh (Theo AP)
