Bà Lâm và ông Hà đăng ký kết hôn vào đầu những năm 1970. Sau khi chung sống,mâu thuẫn gia đình liên tục nảy sinh,bà Lâm có mối quan hệ căng thẳng với bố chồng,nhưng lại hòa thuận với mẹ chồng. Chính sự gắn bó giữa mẹ chồng và nàng dâu đã giúp duy trì cuộc hôn nhân gần 30 năm,nhưng cuối cùng họ vẫn thỏa thuận ly dị do tình cảm rạn nứt.
Nhiều năm sau,bà Lâm biết tin bố mẹ chồng cũ lần lượt qua đời,nhưng vì cuộc hôn nhân đã chấm dứt từ lâu nên bà chưa từng đến viếng mộ. Mãi đến khi con gái bà Lâm đi thăm mộ,vô tình phát hiện tên bà Lâm được khắc trên bia mộ của bố mẹ chồng với tư cách là "con dâu".
Bà Lâm cho rằng,kể từ khi cuộc hôn nhân giữa hai bên kết thúc,bà không còn là con dâu của gia đình họ Hà nữa,việc ông Hà khắc tên bà mà không được phép đã xâm phạm quyền sử dụng tên họ của bà và gây tổn thương tinh thần nghiêm trọng. Do đó,bà Lâm đệ đơn kiện lên tòa án,yêu cầu ông Hà lập tức xóa bỏ tên mình trên bia mộ và bồi thường thiệt hại tinh thần tương ứng.
Ông Hà cho rằng dù hai bên đã ly dị từ lâu,nhưng vì khi còn sống,mẹ ông luôn thân thiết với bà Lâm và bà Lâm cũng thường xuyên đến thăm hỏi nên ông đã khắc tên bà Lâm lên bia mộ theo di nguyện của mẹ. Đến nay,mẹ ông đã được chôn cất hơn 20 năm,ông không muốn sửa bia mộ quấy nhiễu người đã khuất.
TAND quận Dương Phố (Thượng Hải) nhận thấy vụ việc không chỉ là tranh chấp về quyền nhân thân,mà còn gây chia rẽ tình cảm giữa hai gia đình.
Phiên hòa giải của tòa án với hai bên. Ảnh: Sina
Từ góc độ pháp lý,yêu cầu của bà Lâm về việc xóa tên khỏi bia mộ là có cơ sở. Theo Bộ luật Dân sự của Trung Quốc,cá nhân có quyền đối với tên họ của mình,có quyền quyết định,sử dụng,thay đổi hoặc cho phép người khác sử dụng tên họ của mình. Vì quan hệ pháp lý giữa hai bên đã chấm dứt sau khi ly hôn,không bên nào có quyền tự ý khắc tên của bên kia lên bia mộ.
Tuy nhiên,mối bận tâm của ông Hà cũng rất thực tế. Việc cưỡng chế xóa bỏ dòng chữ khắc trên bia mộ vừa trái phong tục truyền thống vừa có thể gây bất mãn cho các thành viên khác trong gia đình.
Tòa án đứng ra hòa giải theo phương châm: "Vấn đề không đơn giản là ai đúng ai sai,mà là làm thế nào để quá khứ không tổn hại hiện tại,để người đã khuất được an nghỉ và người còn sống tìm thấy sự bình yên".
Tại phiên tòa,thẩm phán nhấn mạnh "xóa tên" không có nghĩa là "xóa bỏ quá khứ",và "bồi thường" có thể thay thế cho "đối đầu".
Bà Lâm bày tỏ chỉ cần xóa tên,bà sẵn sàng nhượng bộ về khoản bồi thường tổn thương tinh thần. Ông Hà cũng đã hiểu được suy nghĩ của vợ cũ và hứa sẽ bàn bạc với các thành viên khác,sẵn sàng xóa tên bà Lâm và bồi thường.
Cuối cùng,hai bên đạt được thỏa thuận dàn xếp "xóa tên kèm bồi thường". Ông Hà sẽ hoàn tất việc xóa tên bà Lâm trên bia mộ trong vòng một tháng,tự nguyện bồi thường kinh tế cho bà Lâm để "bày tỏ xin lỗi và khép lại quá khứ". Hai bên xác nhận rằng một khi tên được xóa khỏi bia mộ sẽ không còn tranh chấp.
Theo Bộ luật Dân sự,cha mẹ,vợ/chồng,con cái và những người thân trực hệ có quyền hợp pháp được khắc tên lên bia mộ. Nếu các thành viên khác trong gia đình loại trừ quyền này của họ với lý do như "đi lấy chồng","bất hiếu" hoặc "mâu thuẫn gia đình",có thể cấu thành hành vi xâm phạm quyền nhân thân.
Các tranh chấp phát sinh từ việc khắc tên lên bia mộ,tương tự trường hợp này,thường là sự mở rộng của các xung đột gia đình. Sau khi ly hôn,quan hệ hôn nhân chấm dứt,không bên nào có quyền tùy tiện khắc tên của bên kia lên bia mộ. Người nắm giữ quyền có quyền yêu cầu xóa bỏ tên,đòi xin lỗi và bồi thường tổn thương tinh thần.
Tuệ Anh (theo Shanghai Morning Post,Shanghai Observer)
