Virus Rhino gây bệnh cảm nguy hiểm thế nào?

Virus Rhino là tác nhân phổ biến nhất gây cảm lạnh với triệu chứng ho,sổ mũi,nghẹt mũi,có thể biến chứng viêm phổi,viêm tiểu phế quản.Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP HCM (HCDC) ghi nhận 34.664 ca viêm hô hấp cấp trong tuần qua,tăng 64% so với trung bình 4 tuần trước đó. Tại Trường THCS Hai Bà Trưng,xã Hiệp Phước - nơi đang xảy ra ổ bệnh não mô cầu với 4 trẻ mắc bệnh,trong đó một em tử vong - cơ quan y tế điều tra dịch tễ phát hiện 12/21 mẫu xét nghiệm dương tính với virus Rhino hoặc virus cúm mùa. Kết quả này cho thấy nhiều tác nhân gây bệnh hô hấp đang cùng lưu hành trong môi trường học đường.ThS.BS Đoàn Thị Hoài Trang,khoa Nhi,Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7,cho biết virus Rhino còn gọi Human Rhinovirus (HRV) là một trong những tác nhân phổ biến gây cảm lạnh,chủ yếu ảnh hưởng đến đường hô hấp trên như mũi,họng. Phần lớn trẻ nhiễm virus này sẽ hồi phục sau 7-10 ngày,một số trường hợp có thể bị viêm đường hô hấp dưới,khò khè hoặc khởi phát cơn hen,nhất là trẻ có bệnh nền.Virus Rhino thuộc họ Picornaviridae,cùng nhóm với các Enterovirus,có hơn 160 chủng khác nhau. Virus lưu hành quanh năm,tăng vào thời điểm giao mùa. Trẻ có thể mắc bệnh nhiều lần do miễn dịch sau lần nhiễm trước không bảo vệ hoàn toàn trước những chủng virus khác.Virus lây qua dịch tiết đường hô hấp khi ho,hắt hơi,tiếp xúc gần hoặc qua bàn tay,đồ chơi,vật dụng nhiễm mầm bệnh lúc trẻ đưa tay lên mắt,mũi,miệng. Nguy cơ lây nhiễm tăng trong môi trường nhà trẻ,trường học,nơi trẻ thường xuyên sinh hoạt tập thể và dùng chung đồ chơi.Bác sĩ Trang khám sức khỏe cho trẻ tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7. Ảnh minh hoạ: Trung VũSau khi xâm nhập cơ thể,virus Rhino thường gây triệu chứng trong khoảng 1-3 ngày. Trẻ có thể hắt hơi,ho,đau họng,mệt mỏi,đôi khi kèm sốt. Với trẻ sơ sinh và nhũ nhi,nghẹt mũi có thể khiến trẻ bú kém,quấy khóc,khó ngủ. Các triệu chứng thường giảm dần sau vài ngày,phần lớn trẻ hồi phục trong khoảng 7-10 ngày,đôi khi kéo dài đến hai tuần.Theo bác sĩ Trang,biểu hiện nhiễm virus Rhino dễ nhầm với cúm A/B,virus hợp bào hô hấp (RSV),Adenovirus và virus Covid-19 do đều có thể gây sốt,đau họng. Tuy nhiên,cúm thường khởi phát đột ngột với sốt,đau nhức cơ thể,mệt mỏi rõ. RSV có thể gây khò khè,khó thở,nhất là ở trẻ nhỏ. Adenovirus đôi khi gây sốt kéo dài,viêm họng kèm đỏ mắt. Tuy nhiên,các biểu hiện lâm sàng không đủ để xác định chính xác loại virus gây bệnh.Các bệnh có nhiều triệu chứng chồng lấp nên không thể phân biệt chính xác chỉ qua biểu hiện bên ngoài. Phần lớn trường hợp cảm lạnh nhẹ không cần xét nghiệm tìm virus này. Khi trẻ bệnh nặng,diễn tiến bất thường hoặc cần xác định tác nhân để định hướng xử trí. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm sinh học phân tử (PCR) từ mẫu dịch đường hô hấp.Phần lớn trường hợp nhiễm virus Rhino chỉ gây viêm đường hô hấp trên. Tuy nhiên,virus Rhino có thể dẫn đến viêm tai giữa,viêm xoang,viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi. Khi đường hô hấp dưới bị ảnh hưởng,trẻ có thể ho nhiều,khò khè,thở nhanh,khó thở. Một số trường hợp nặng có thể tiến triển thành suy hô hấp,cần nhập viện điều trị.Bác sĩ Trang lưu ý,trẻ sinh non,mắc bệnh nền như hen suyễn,bệnh phổi mạn tính,tim bẩm sinh hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ diễn tiến nặng hơn khi nhiễm virus Rhino. Những trẻ này có thể có chức năng hô hấp,tuần hoàn hoặc khả năng chống đỡ nhiễm trùng hạn chế,dễ bị ảnh hưởng khi mắc thêm bệnh đường hô hấp. Tuy nhiên,không phải trẻ nhiễm virus Rhino đều bị viêm phổi hoặc cần nhập viện. Nguy cơ biến chứng phụ thuộc vào độ tuổi,bệnh nền,thể trạng và diễn tiến triệu chứng.Chăm sóc và phòng ngừaHiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu hoặc vaccine phòng virus Rhino. Điều trị chủ yếu làm giảm triệu chứng,hỗ trợ trẻ hồi phục và xử trí biến chứng nếu có. Trẻ mắc bệnh nhẹ có thể được chăm sóc tại nhà bằng cách nghỉ ngơi,uống đủ nước,tiếp tục bú mẹ nếu còn bú,vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý.Với trường hợp nhẹ,phụ huynh có thể chăm sóc trẻ tại nhà bằng cách cho nghỉ ngơi,vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý để giảm nghẹt mũi. Các thuốc hạ sốt cần được sử dụng đúng độ tuổi,liều lượng theo hướng dẫn của bác sĩ.Bác sĩ Trang lưu ý không tự ý dùng kháng sinh khi trẻ nhiễm virus Rhino vì thuốc không có tác dụng tiêu diệt virus. Phụ huynh cũng không nên dùng thuốc ho,thuốc cảm phối hợp cho trẻ nhỏ do nguy cơ tác dụng phụ.Nếu trẻ sốt kéo dài trên 4 ngày,ho tăng,ăn bú giảm hoặc triệu chứng không cải thiện sau 3-5 ngày,phụ huynh nên đưa trẻ đi khám. Trường hợp trẻ thở nhanh,co lõm lồng ngực,tím tái,li bì,khó đánh thức cần được cấp cứu ngay. Trẻ dưới ba tháng tuổi sốt từ 38 độ C cũng cần đưa đến bệnh viện để kiểm tra và xử trí phù hợp.Bác sĩ khám,đánh giá nhịp thở,nghe phổi,đo độ bão hòa oxy máu (SpO₂) khi cần thiết. Trường hợp nghi ngờ viêm phổi hoặc bệnh diễn tiến bất thường,trẻ có thể được chỉ định xét nghiệm,chụp X-quang ngực để đánh giá biến chứng và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.Để phòng bệnh,phụ huynh nên hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng,che miệng khi ho,không dùng chung ly nước,khăn mặt và vật dụng cá nhân. Gia đình cần vệ sinh đồ chơi,giữ nơi ở thông thoáng,hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp.Bác sĩ Trang khuyến nghị trẻ đang mắc bệnh nên nghỉ học đến khi triệu chứng cải thiện. Phụ huynh cần theo dõi sát tình trạng hô hấp,ăn uống của trẻ,nhất là nhóm có bệnh nền,để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.Phương ĐặngĐộc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp