Nhà sáng lập Evergrande - từ giàu nhất châu Á đến tù tội

Là người giàu nhất châu Á cách đây một thập niên,nhà sáng lập China Evergrande Group Hứa Gia Ấn khép lại sự nghiệp với án chung thân.Nhà sáng lập,Chủ tịch China Evergrande Group Hứa Gia Ấn (Hui Ka Yan),67 tuổi,với mái tóc đã bạc,mặc áo sơ mi xanh navy và đứng giữa hai cán bộ nghe thẩm phán một tòa án tại thành phố Thâm Quyến tuyên án tù chung thân,hôm 20/8.Ông bị kết án với hàng loạt tội danh,gồm hối lộ,gian lận và làm giả thông tin tài chính,theo Xinhua. Tòa đánh giá "số tiền liên quan đặc biệt lớn,tính chất vụ việc rất nghiêm trọng và gây thiệt hại kinh tế đặc biệt nặng nề".Từng giàu nhất châu Á một thập niên trước,giờ toàn bộ tài sản của ông Hứa sẽ bị tịch thu. Trong khi,Evergrande bị phạt 8,82 tỷ nhân dân tệ (1,3 tỷ USD),riêng đơn vị hoạt động tại Trung Quốc đại lục bị phạt 7 tỷ nhân dân tệ (hơn 1 tỷ USD).Ngoài ra,56 người liên quan chịu mức án từ 22 tháng đến 18 năm tù về các tội danh gồm gian lận và huy động vốn trái phép từ công chúng. Trong số này có hai con trai của ông Hứa là Hứa Đằng Hạc (Xu Tenghe) và Hứa Trí Kiện (Xu Zhijian)Từ tay trắng thành tỷ phúÔng Hứa Gia Ấn sinh năm 1958,trong một gia đình nông thôn tại tỉnh Hà Nam,miền Trung của Trung Quốc. Ông lớn lên cùng bà nội và làm kỹ thuật viên ngành thép vào thập niên 1980.Năm 1996,ông lập China Evergrande đúng vào thời điểm thị trường nhà ở Trung Quốc bắt đầu bùng nổ. Công ty này khởi nghiệp từ việc phát triển những dự án giá rẻ và dần phát triển mạnh nhờ làn sóng bất động sản bùng nổ.Ông Hứa được mô tả là người nghiện công việc và ít xuất hiện trước công chúng. Ông đôi khi yêu cầu cấp dưới phải làm việc theo phong cách của mình,theo ba cựu nhân viên tiết lộ với Reuters.Nhà sáng lập Evergrande thường đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng. Dưới điều hành của ông Hứa,công ty mở rộng mạnh bằng cách vay tiền để liên tục mua đất và bán nhà với biên lợi nhuận thấp,nhằm quay vòng vốn nhanh.Trong thời kỳ hoàng kim,ông thường nói với giới đầu tư và truyền thông rằng tốc độ quay vòng vốn cao cùng giá trị tài sản lớn của công ty đủ sức trang trải các khoản nợ đang sử dụng đòn bẩy tài chính cao.Không chỉ bất động sản,ông còn tích cực lao vào các lĩnh vực mới như xe điện và bóng đá,công viên giải trí. Ngoài làm ăn ở Trung Quốc đại lục,ông có quan hệ thân thiết với nhiều tài phiệt Hong Kong và là thành viên chủ chốt của một "câu lạc bộ poker",nhóm kín gồm những doanh nhân giàu có,thường cùng nhau thực hiện các thương vụ đầu tư,theo ba nguồn tin của Reuters."Ông Hứa rất điềm tĩnh khi lần đầu được đưa đến câu lạc bộ. Ông ấy chủ động thua rất nhiều tiền trong các ván bài",nhờ đó giành được thiện cảm của ông Trịnh Dụ Đồng (Cheng Yu Tung),Nhà sáng lập quá cố của tập đoàn New World Development,theo một nguồn tin.Vào 2008,tức một năm trước khi Evergrande IPO tại Hong Kong,ông Trịnh đã rót 150 triệu USD vào Evergrande. Khoản đầu tư giúp công ty vượt qua giai đoạn thiếu hụt vốn giữa cuộc khủng hoảng tài chính.'Ngã ngựa' vì quả bom nợNăm 2016,Evergrande ghi nhận doanh số khoảng 373,7-381 tỷ nhân dân tệ,tăng hơn 85% so với năm liền trước,vượt Vanke để trở thành nhà phát triển bất động sản lớn nhất Trung Quốc. Một năm sau,ông Hứa Gia Ấn chính thức bước lên ngôi vị tỷ phú giàu nhất châu Á,với khối tài sản 45,3 tỷ USD,theo Forbes.Quy mô Evergrande tiếp tục phình to và vượt 700 tỷ nhân dân tệ vào 2020. Nhưng các hoạt động kinh doanh dựa nhiều vào nợ của công ty từ lâu đã khiến giới chức lo ngại. Nhà chức trách từng cảnh báo Evergrande phải chấn chỉnh tình hình tài chính,vì lo rủi ro có thể lan sang phần còn lại của hệ thống.Ông Hứa Gia Ấn tại một sự kiện ở Bắc Kinh ngày 10/3/2018. Ảnh: AFPKhủng hoảng chính thức nổ ra năm 2021,khi Evergrande không thể thanh toán trái phiếu đến hạn,khiến nhà đầu tư hoảng sợ và làm dấy lên lo ngại về sức khỏe tài chính của toàn bộ ngành địa ốc Trung Quốc.Sau đó,Evergrande bị phát hiện đã vay nợ quá mức,không chỉ từ các tổ chức tài chính,thị trường trái phiếu trong và ngoài nước mà còn từ chính nhân viên,để tài trợ cho chiến lược mở rộng kinh doanh.Giới chức Hong Kong và Trung Quốc đại lục còn phát hiện Evergrande đã thao túng số liệu tài chính,thông qua ghi nhận trước doanh thu bán bất động sản khi các căn hộ chưa hoàn thiện và bàn giao. Theo cơ quan chức năng,doanh thu của tập đoàn đã bị khai khống khoảng 80 tỷ USD trong hai năm 2019 và 2020.Cuối 2023,ông Hứa Gia Ấn lần đầu bị bắt giữ,vào thời điểm tài sản cá nhân chỉ còn giá trị khoảng 3 tỷ USD. Ngoài song sắt,nỗ lực tái cấu trúc hơn 300 tỷ USD nghĩa vụ nợ của Evergrande thất bại năm 2024,khi một tòa án Hong Kong ra lệnh thanh lý tài sản công ty,vì phương án tái cấu trúc được đánh giá là quá sơ sài.Cùng năm,ông Hứa bị phạt 47 triệu nhân dân tệ (6,5 triệu USD) và cấm tham gia thị trường chứng khoán Trung Quốc suốt đời,liên quan đến hành vi thổi phồng kết quả tài chính của công ty cùng các sai phạm khác.Đến 2025,cổ phiếu Evergrande bị hủy niêm yết khỏi sàn Hong Kong,sau thời gian dài bị đình chỉ giao dịch. Các đơn vị thanh lý vẫn đang tìm cách thu hồi tài sản từ tập đoàn đã sụp đổ và vợ cũ của ông Hứa là bà Đinh Ngọc Mai (Ding Yumei),nhằm hoàn trả cho các chủ nợ. Bà Đinh hiện được cho là sống tại London.Tháng 4/2026,ông Hứa Gia Ấn chính thức nhận tội sau ba năm bị giam giữ,với 8 cáo buộc,có thể kể đến sử dụng sai mục đích nguồn vốn,gian lận huy động vốn và nhận tiền gửi trái phép từ công chúng. Tại phiên tòa tuần qua,cơ quan chức năng kết luận các vi phạm của ông và Evergrande "gây tổn hại cho xã hội cực kỳ nghiêm trọng. Vì vậy,cần xử phạt nghiêm khắc theo quy định pháp luật".Phiên An (theo Reuters,AP,Forbes)